Halajá paraיום רביעי י"ח אלול תשע"ט 18 בseptiembre 2019

ÉSTA HALAJÁ SE EDITA PARA LA ELEVACIÓN DEL ALMA DE

HAJAM YOM TOV YEDID HALEVY BEN ZAKIE Z"L

NEW YORK

EL LADRON QUE DESEA RETRACTARSE –CONTINUACIÓN-

En la entrega anterior, vimos el caso de una persona que en su juventud sustrajo de varios automóviles el símbolo que identifica la marca de los mismos, y hoy desea expiar dicho pecado y realizar Teshubá, por lo que se halla dispuesto a abonar la suma correspondiente.

Asimismo, citamos el Talmud (Baba Kama 93b) que afirma que nuestros sabios decidieron a fin de facilitar la Teshubá del ladro, que no se acepte lo que desea reintegrar, pues de lo contrario, al ver que debe reintegrar un suma exorbitante se abstendría y no realizaría Teshubá. Comentamos al respecto, que no en todos los casos es preciso negarse a recibir lo que ha sustraído y en ciertos casos se puede aceptar lo sustraído, como lo legisla Maran en el Shuljan Aruj.

Escribe Maran en el Shuljan Aruj (Joshen Mishpat cap. 366) El ladrón reconocido que desea realizar Teshubá y decide retractarse de sus malas acciones, si el objeto que ha sustraído no se halla existente, no se debe recibir del mismo ninguna indemnización para evitar que se abstenga y no realice Teshubá. Y si el ladrón desea actuar piadosamente y reintegrar lo sustraído, no se le prohíbe al damnificado que lo reciba. A continuación analizaremos esta legislación de Maran.

En principio, con respecto a la expresión que utiliza Maran “un ladrón reconocido”  se refiere esto a una persona que es conocida por sus actos de robo o sustracciones, y sólo en este caso aplica el decreto de nuestros sabios de no aceptar indemnización del mismo. Sin embargo, si no se trata de un ladrón profesional, sino de alguien que eventualmente sustrajo algunos objetos, no aplica tal institución rabínica pues en este caso no se le dificulta tanto realizar Teshubá y reintegrar lo sustraído. El origen de esta legislación es lo que comentan los Tosafot sobre el Talmud arriba citado, en nombre de Rabí Itzjak, que sólo en el caso de un ladrón profesional que desea retractarse y ralizar Teshubá nuestros sabios instituyeron que no se acepte indemnización del mismo para facilitar su Teshubá, pues de lo contrario todo lo que debe reintegrar podría abrumarlo y se abstendría de realizar Teshubá, sin embargo una persona que eventualmente sustrajo algo y desea reintegrarlo para efectuar Teshubá y expiar su pecado, se puede recibir del mismo compensación por lo que robó.

En relación a la segunda parte de este inciso, Maran escribe “y decide retractarse…”, se refiere a que no se debe aceptar indemnización alguna por parte del ladrón exclusivamente si se acerca a reintegrar lo sustraído por su propia iniciativa, pero si permanece en su rebeldía y es posible obtener una indemnización por medio del tribunal rabínico, etc. en este caso no aplica la decisión rabínica de no aceptar la restitución de los sustraído para facilitar la Teshubá del ladrón, pues siendo que continúa en su actitud rebelde no tiene intención de realizar Teshubá y por lo tanto no aplica este decreto. Esta legislación es citada por el Ro”sh en su comentario y agrega que en diversos sitios del Talmud hallamos casos en los que el ladrón continúa en su actitud rebelde y los hajamim los obligaron a restituir lo sustraído. Y esto es debido a que según la ley de la Torá la persona debe restituir lo que ha robado para poder expiar su pecado y realizar Teshubá, sólo en un caso como el que presentamos en la halajá anterior en que el ladrón por su propia iniciativa decide reintegrar lo sustraído no se debe aceptar la restitución para facilitar su Teshubá.

Finalizando este inciso, escribe Maran que “si el objeto que ha sustraído no se halla existente…”, y hace referencia a que el decreto instituido por nuestros sabios de no aceptar indemnización aplica sólo en el caso en que el objeto original sustraído ya no existe. Como en el caso que nos ocupa en que el ladrón sustrajo el símbolo del automóvil y ya no lo posee, pues de poseer el objeto sustraído obviamente el damnificado puede aceptar la devolución ya que en este caso no aplica el motivo por el cual nuestros sabios determinaron no aceptar indemnización, pues no debe realizar ningún desembolso sino simplemente reintegrar lo que robó. Pero si el símbolo ya no existe pues, como en nuestro caso, lo vendió o lo extravió, no se debe aceptar indemnización alguna, como lo aclara el citado Talmud en nombre de Rab Nahman.

Y en relación a que si el ladrón decide actuar piadosamente está permitido recibir la indemnización, la intención es que si el damnificado le aclara el ladrón que lo disculpa y ya no necesita reintegrar lo que ha robado y el ladrón aún así desea hacerlo, está permitido recibir de él la indemnización, así como estudiamos que se puede aceptar el saldo de una deuda que fue finiquitada por el año sabático si el acreedor disculpa la misma y el deudor aún así decide saldarla.

En síntesis, el ladrón profesional que decide por su propia iniciativa retractarse y reintegrar lo que sustrajo, empero esto ya no existe, no se debe recibir indemnización alguna de su parte. Y si insiste y aún tras haberle disculpado la deuda decide restituir lo sustraído, está permitido recibirlo.

Por lo tanto, en nuestro caso que el ladrón acostumbraba sustraer los símbolos de los automóviles y decide ahora por su propia iniciativa retractarse y restituir lo robado y esto ya no se halla en su poder, no se debe aceptar indemnización alguna de su parte. Si declara que aún cuando lo hayan disculpado desea reintegrar lo sustraído, está permitido recibir la indemnización.  De todas formas, en este tipo de situaciones lo adecuado es consultar una autoridad rabínica competente.

Pregunta al Rav


Las 8 Halajot más populares

הדלקת נרות חנוכה

מצוות ההדלקה בכל שמונת ימי החנוכה, שיחלו מיום חמישי (ליל יום שישי) שבשבוע הבא, מצוה להדליק נר חנוכה. והספרדים נוהגים שמדליקים מנורת חנוכה אחת בכל בית. ואילו האשכנזים נוהגים שכל אחד ואחד מבני הבית מדליק חנוכה לעצמו. כמות השמן כשמדליקים נרות חנוכה, צריך לדאוג שיהיה בנר מספיק שמן כדי שידלוק לכל ה......

Para la lectura de la Halajá

סדר ראש השנה – גימטריא "חטא"

נהגו לאכול בשני הלילות של ראש השנה, מיני מאכלים לסימן טוב לכל ימות השנה, ולכן נוהגים לאכול בלילי ראש השנה, רוביא (הנקראת לוביא בערבית), קרא (דלעת), כרתי, סילקא (תרד), תמרים, רימונים, תפוח בדבש וראש כבש. ומקור המנהג, ממה שאמרו בגמרא במסכת הוריות (יב.), לעולם יהא אדם רגיל לראות בראש השנה לסימן טוב, קר......

Para la lectura de la Halajá

ברכת ברקים ורעמים

הרואה ברקים, צריך לברך: "ברוך אתה ה' אלוקינו מלך העולם עושה מעשה בראשית". והשומע קול רעמים, צריך לברך: "ברוך אתה ה' אלוקינו מלך העולם שכוחו וגבורתו מלא עולם". עד מתי אפשר לברך? צריך לברך את ברכות הברקים והרעמים מיד בסמוך לראיית הברק או לשמיעת הרעם. ובכל מקרה אין לברך ......

Para la lectura de la Halajá

אכילה ורחיצה ביום הכפורים

מדיני יום הכפורים  הכל חייבים להתענות ביום הכפורים, ובכלל החיוב גם נשים מעוברות ומניקות שחייבות להתענות בו. וכל אשה שיש חשש לבריאותה מחמת התענית, תעשה שאלת חכם הבקיא בדינים אלו, שיורה לה אם תתענה. ואסור לשום אדם להחמיר על עצמו, ולהתענות כאשר מצב בריאותו אינו מאפשר זאת. שהרי התורה הקדושה אמרה, ......

Para la lectura de la Halajá


מלוה מלכה

שאלה: האם חובה לאכול במוצאי שבת פת (לחם) לשם סעודה רביעית שנקראת גם כן מלוה מלכה? תשובה: בגמרא במסכת שבת (דף קיט.) אמרו, "לעולם יסדר אדם שלחנו בערב שבת, אף על פי שאינו צריך אלא לכזית, ולעולם יסדר אדם שלחנו במוצאי שבת, אף על פי שאינו צריך אלא לכזית". כלומר, יסדר את שלחנו, ויפרוש עליו מפה......

Para la lectura de la Halajá

דין הזכרת משיב הרוח

מתחילין לומר "משיב הרוח" "משיב הרוח ומוריד הגשם", הוא שבח להשם יתברך, שאנו אומרים אותו בימות החורף, בתפלת העמידה, בברכת "מחיה המתים". וכפי שמופיע בכל הסידורים. מתחילין לומר "משיב הרוח ומוריד הגשם" החל מתפילת מוסף של חג שמחת תורה, והזכרה זו, אינה שאלה ובקשה......

Para la lectura de la Halajá

דין הנשים בסעודת מלוה מלכה

בהלכה הקודמת ביארנו שמצוה על כל אדם להשתדל לאכול סעודה רביעית שנקראת גם כן סעודת מלוה מלכה, על שם שהיא נערכת במוצאי שבת ללוות את שבת המלכה בצאתה ולהותיר ברכה לסעודות החול. וביארנו שמצוה להשתדל לאכול פת (לחם) בסעודה זו, ומי שאינו יכול לאכול פת מחמת שובעו, יוכל לסעוד בפת הבאה בכסנין (כגון עוגה או קרקר......

Para la lectura de la Halajá

שאלה: מי שחילל שבת עבור חולה, ובסופו של דבר התברר שלא היה צורך בפעולת חילול שבת כלל, האם הוא צריך כפרה על חטאו?

תשובה: מי שחילל שבת סתם, וכגון שנסע במכונית בשבת שלא לצורך פיקוח נפש כלל, בודאי שכאשר יחזור בתשובה מעוונו, יצטרך לעשות סדר תיקון תשובה, לכפר על חטאו הגדול בחילול שבת קודש. ואז, כשיראה ה' בעוניו ובצערו, בודאי שיקבל את תשובתו ברצון. אולם המחלל שבת עבור נפש מישראל הנמצאת בסכנה, מצוה גדולה עשה, ו......

Para la lectura de la Halajá